ضرب المثل : تونیکی میکن ودردجله انداز                    که ایزد دربیابانت دهد باز

زابراهیم ادهم پرس قدرملک درویشی        که طوفان دیده از آسایش ساحل خبردارد

بقدرشغل خود باید زدن لاف                    که زردوزی نداند بوریا باف

آن که بود شرم وحیا رهبرش                   خلق ربایند کلاه ازسرش

آنچه تودرآینه بینی عیان                          پیراندر خشت  بیند پیش ازآن

هرآن کس کاو رود تنها به قاضی              زقاضی خرم آید گشته راضی            

مبالغه :

شودکوه آهن چو دریای آب                 اگر بشنود نام افراسیاب

به یزدان چنین گفت کای دادگر             تو دادی مرا دانش وزور وفر

که پیشم چه شیرو چه دیو وچه پیل        بیابان بی آب ودریای نیل

بد اندیش بسیار وگر اندکی است           چو خشم آورم پیش چشمم یکی است

بزد تیغ وبنداخت از برسرش               فرو ریخت چون رود ، خون از برش

تشبیه :

کوه ازدرخت گویی مردی مبارزاست         پرهای گونه گون زده چون جنگیان به خود

بود رستمش نام وبس سرکش است             گه جنگ چون آب وچون آتش است

چو شاخ برهنه برآریم دست                     که بی برگ ازین بیش نتوان نشست

ابرهزارپاره بگیرد ستیغ کوه                   چون لشکری که رو به سوی دشمن آورد

آب درحلق کریمان ازکرم چون نیش ریز     موی براندام خصم ازبیم همچون نیش کن

به پیش سپه آمد افراسیاب                         چو کشتی که موجش برارد زآب

انسان نمایی پدیده ها :

یکی قطره باران زابری چکید                خجل شد چوپهنای دریا بدید

سیر یک روز طعنه زد به پیاز               که تومسکین ، چقدر بد بوئی

درپیله تا به کی برخویشتن تنی                پرسید کرم را مرغ از فروتنی

باز بنفشه رسید جانب سوسن دوتا            باز گل لعل پوش می بدراند قبا

الا ای خوزستان تو آنستی که دیدستی        سکندرها وقیصرها ولشکرهای جوشانش

سجع :

شبی درجزیرهی کیش مرا به حجره ی خویش برد همه شب دیده برهم نبست ازسخنان پریشان گفتن که فلان انبازم به ترکستان است وفلان بضاعت به هندوستان واین قباله ی فلان زمین است وفلان مال را فلان کس ضمین.

اسراف تن را بکاهد ونفس را برنجاند وعقل را برماند وزنده را بمیراند.

داننده ی آشکارونهان است وراننده ی چرخ وزمان است ودارنده ی جانوران است وآورنده ی بهاروخزان است .

الهی به نشان تو بینندگانیم ، به شناخت تو زندگانیم ، به نام تو آبادانیم وبه یاد تو شادانیم .

 الهی غم وشادی من تو را یکسان ، ازغم مرا به شادی رسان

تضاد وطباق :

بحرآفرید وبرودرختان وآدمی                    خورشید وماه وانجم ولیل ونهار کرد

گر تکبرمی کنی با خواجگان سفله کن          ورتواضع می کنی با مردم درویش کن

نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد            عالم پیر دگر باره جوان خواهد شد

با بدان بد باش وبا نیکان نکو                     جای گل گل باش و جای خارخار

تو به صورت رفته ای ای بی خبر               زان زشاخ معنی ای بی باروبر

تعبیر مناسب :

علی آن شیرخدا شاه عرب                  الفتی داشته با این دل شب

سلطان جنگل روی به روباه آورد وبه اوگفت تو  به من بگو که کجا می توانم اورابیابم خود به سراغش می روم . مکار که کار را تمام شده یافته بود روی بدو آورد وگفت تو در بیرون جنگل می توانی آن کشتی بیابان را بیابی وباید مراقب باشی که خشمگینش نکنی که زور او را نخواهی داشت .

آن گاه که گوی زرین به پشت کوه ها فرو رود عروس آسمان جلوه ی خود را نمایان خواهد کرد .

سالار شهیدان خود الگو وسرمشق ایثار وفداکاری است برای تمام جهادگران با کفر.

مظهر ونشانه ها :

به سرو گفت کسی میوه ای نمی آری             جواب داد که آزادگان تهی دست اند     (آزادگی)

بنشین بر لب جوی وگذرعمر ببین                 این اشارت زجهان گذران ما رابس    ( جنبش وحرکت)

گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت         که به باغ آمد ازاین راه وازآن خواهد شد    ( عمرکم)

 شب اسیران را خروش بام ها                 مژده ی بگسستن زنجیر بود             ( ظلم وستم)

آب را گل نکنیم                                                                            ( پاکی )

درفرو دست انگار کفتری می خورد آب

یا که دربیشه ای دورسیره ی پر می شوید